O światłoterapii

ŚWIATŁOTERAPIA JASNYM ŚWIATŁEM

Cel stosowania światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem



Słońce jest eliksirem życia. Bez jego światła nie powstałoby i nie istniałoby życie na Ziemi. Światło słoneczne lub sztuczne, zbliżone do słonecznego, jest najsilniejszym zewnętrznym regulatorem wewnętrznych rytmów biologicznych człowieka, takich jak czuwanie - sen, dobowe wahania temperatury ciała, rytm dobowy wydzielania niektórych hormonów. Gdy dochodzi do rozchwiania tych rytmów, człowiek zaczyna cierpieć na wywołane tym dolegliwości. Terapia jasnym światłem, regulując m.in. mechanizm wydzielania melatoniny, synchronizuje wewnętrzne rytmy biologiczne i umożliwia istotne złagodzenie tych dolegliwości. Dla schorzeń, których przyczyną są zaburzenia rytmów biologicznych zalicza się m.in. depresję zimową, zaburzenia snu związane z opóźnieniem i przyspieszeniem pory zasypiania, zaburzenia snu spowodowane pracą zmianową, zespół nagłej zmiany strefy czasowej (ang. jet lag syndrome) - zespół objawów towarzyszących nagłym zmianom stref czasowych w wyniku długodystansowych rejsów lotniczych.

Światłoterapia jasnym światłem (stosuje się też określenie - fototerapia jasnym światłem, ang. bright light therapy) pomaga w znacznym złagodzeniu wymienionych problemów i odzyskaniu energii życiowej - jest uznawana za najlepszą obecnie metodę leczenia oraz zapobiegania tym schorzeniom, w tym depresji sezonowej. Można ją z powodzeniem stosować w warunkach domowych z użyciem specjalnej lampy do światłoterapii. 

Natężenie oświetlenia wymagane w światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem



Wewnątrz pomieszczeń, natężenie oświetlenia wynosi zwykle tylko około 100 - 200, maksymalnie do 500 luksów [lx]. Jest to stanowczo za mało, by takie światło mogło w jakikolwiek sposób zastępować biologiczne oddziaływanie światła naturalnego, którego natężenie w słoneczny dzień wynosi ok. 50 000 - 100 000 lx. Dla efektywnej sesji terapii jasnym światłem wymagane jest aby oczy wystawione były na oddziaływanie białego światła o natężeniu oświetlenia wynoszącym co najmniej 2 500 lx. Wówczas poprzez siatkówkę oka i nerwy wzrokowe, tego rodzaju światło wpływa na wrażliwe na światło obszary mózgu, które dostosowują cykle biologiczne organizmu zgodnie z rytmem dnia i nocy, synchronizując te rytmy i umożliwiając przywrócenie zdrowia. Natężenie oświetlenia medycznej lampy do światłoterapii powinno zawierać się w granicach od 2 500 do 10 000 lx.

Natężenie oświetlenia naturalnego i sztucznego spotykane w środowisku, w którym przebywamy, np.:

  • podczas letniego spaceru - od 50 000 do 100 000 lx
  • lampa do światłoterapii białym jasnym światem - od 2 500 do 10 000 lx
  • oświetlenie w domu, w pracy - najczęściej od 100 do 200 lx (jeśli osiąga 500 lx to uważne jest za bardzo dobre)

Terapii jasnym światłem pozwala na uzupełnianie niezbędnej dziennej dawki światła słonecznego poprzez naświetlanie lampami do światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem. Lampy te wyposażone są w świetlówki emitujące białe światło, umożliwiające uzyskanie natężenia oświatlenia z przedziału 2 500 - 10 000 lx, wielokrotnie większego niż zwykłe żarówki lub świetlówki.

Termin rozpoczęcia i dalsze prowadzenie sesji światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem



Światłoterapię jasnym światłem zaleca się rozpocząć zanim pojawią się symptomy depresji sezonowej, najlepiej wkrótce po tym jak wieczory zaczną się wydłużać. Sesje światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem przeprowadza się zwykle kilka (3-5) razy w tygodniu, w całym okresie jesienno-zimowym. Jeżeli symptomy się nie osłabią lub pojawią się ponownie, można spróbować zastosować codzienną sesję przez 1-2 tygodnie. Można też rozpocząć terapię od codziennych sesji lub powtarzać je, w miarę wystąpienia takiej potrzeby.

Pora dnia i czas trwania sesji zalecane w światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem



Jedna sesja światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem trwa od 0,5 do 1-2 godzin. Sesja dłuższa niż dwie godziny nie wzmaga już efektu terapeutycznego lecz nie przynosi także szkodliwego wpływu. Wskazane jest aby stosować sesje pomiędzy godziną 6.00 a 18.00, lecz bardziej efektywna jest światłoterapia (fototerapi) w godzinach porannych. Najlepszy skutek światłoterapia (fototerapia) jasnym światłem odnosi gdy jest stosowana dwa razy w ciągu dnia - rano oraz wczesnym wieczorem, na kilka godzin przed snem. Sesja wieczorna może utrudnić zasypianie. Przy skłonnościach do wieczornej senności (częste szczególnie u ludzi starszych), można przeprowadzić sesję wczesnym wieczorem, aby przedłużyć czas pojawienia się senności. Można także podzielić sesję na kilka krótszych cykli podczas tego samego dnia.

Przebieg sesji swiatłoterapii (fototerapii) jasnym światłem



Im większe natężenie oświetlenia dla danej odległości, tym krótszy powinien być czas ekspozycji. Nie ma żadnej potrzeby patrzenia wprost, na źródło światła, lecz powinno się je mieć w polu widzenia, podczas trwania całej sesji. Można w tym czasie czytać, pisać, oglądać telewizję lub wykonywać inne czynności. Dobrze jest jeśli światło pada lekko z góry. Skuteczność światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem zależy od dystansu między twarzą a lampą przy zachowaniu warunku aby oczy wystawione były na natężenie oświetlenia wynoszące co najmniej 2 500 lx. Należy się upewnić, czy twarz jest nie dalej od lampy niż wynosi dystans terapeutyczny podany w instrukcji danego modelu, tak aby natężenie oświetlenia było nie mniejsze niż 2 500 lx. Siadając bliżej lampy można skrócić wymagany czas sesji. Zaopatrując się w model lampy do światłoterapii, oferujący większe niż inne modele natężenie oświetlenia dla danego dystansu terapeutycznego, można również skrócić czas trwania sesji. Trzeba dodać, że optymalne warunki naświetlenia są uzależnione także od indywidualnej konstytucji pacjenta. Gdy terapia nie odnosi pożądanego skutku, należy zmienić któryś z czynników - czy to porę lub czas naświetlania, czy kąt padania światła. Zdarzają się również osoby, którym światłoterapia (fototerapia) jasnym światłem nie przynosi żadnej ulgi.

Obecnie światłoterapia (fototerapia) jasnym białym światłem stosowana jest bardzo powszechnie. W wielu europejskich krajach lampy do światłoterapii (fototerapii) jasnym światłem znajdziemy w szpitalach, klinikach, ośrodkach zdrowia, gabinetach fizykoterapii, domach opieki, domach starców, ośrodkach leczenia uzależnień, salonach kosmetycznych, także w portach lotniczych, magazynach, biurach i oczywiście w tysiącach domów u osób dbających o zdrowie swoje i swoich bliskich. światłoterapia (fototerapia) jasnym światłem należy do współczesnego nurtu terapii fizykalnych, delikatnych, mało inwazyjnych, których skuteczność wynika ze zbadania i zrozumienia skomplikowanych procesów biochemicznych zachodzących w organizmie człowieka.